

D4033

@། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུའི་བཤད་པ་བཞུགས་སོ། །@##། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུ་ཉི་ཚེ་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཕགས པ་བྱམས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་ པའི་ཐབས་དང་།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཉིད་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ དགོངས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་བཞིས་ བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་བཀྲོལ་བས། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མདུད་པ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མ་ལུས་པར་སྨོས་པ་ཉིད་ ཀྱིས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ནི། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་བ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུ་བ་ཞུས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཞུས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ནི་གནས་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པས་སྟོན་ཏོ། །བྱམས་པ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར གཞག་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་གནས་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གནས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་སྨོན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པས་ནི། དམིགས་པས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་ བརྙན་དང་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་།དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྟེ། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ལ་སྔོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ།།ནང་དུ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་ཉིད་དེ། །གནས་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱ་བ་གྲུབ་པས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ནི་དགོས་པ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

解深密经中弥勒菩萨品释
于解深密经中，弥勒菩萨品单独解释，第一卷。顶礼圣者弥勒。
从建立诸法安立开始，应当了知由瑜伽所摄之止观道的详细分类。此句是以体性、修习因、获得、获得方便、为不失坏而建立决定，显示瑜伽道。其中，由瑜伽所摄即是止观道之体性。此'瑜伽'是指戒蕴。
由戒蕴所摄之定蕴与慧蕴体性的止观道分类，应知是体性等。或者瑜伽是道理，即由四种道理所摄之止观道。
'解深密'是指解释甚深密意，断除烦恼障与所知障之结缚之义。'经'是指完整宣说决定之故。
世尊，菩萨弥勒作如是请问：此止观道是趋向大菩提之近因，圣者弥勒亦是趋近大菩提者，故向世尊请问。
如是确定止观道之体性后，'世尊，菩萨依何而住'等，是请问修习因。修习因是由所依、所缘、所住而显示。
'弥勒，安住依止于法建立安立及不舍无上正等正觉之愿'，此句显示止观之所依的修习因与缘的修习因。法建立安立是所说法之集合，故是所依因。无上正等正觉是证悟法身，故愿求彼是所依因。愿是一切趋向大菩提诸法之前导故。
'世尊，止观所缘事有四种'等请问，是显示以所缘为修习因。
有分别影像、无分别影像、事边际、所作成就。'影像'是相似之义。是何之影像？是心的，因一切显现即是彼故。最初趣向所缘是有分别影像。内摄是无分别影像。事是阿赖耶识，因具所依所缘之心心所于彼中以因果事而住故。彼之边际穷尽即是事边际，转依法身是其异名。所作成就亦是成就自他事业，于一切所知无碍及见无著智入，显示为所作成就。

།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལམ་གང་གིས་དམིགས་པ་དུ་དག་ལགས་ཞེས་ཞུས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ། ཞི་ གནས་ནི་ནང་དུ་ལྟ་སྟེ།འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞིག་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ལྷག་མཐོང་གི་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་ བ་ཉིད་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་ཞིག་དེ་གཉི་ཀའི་དམིགས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དེ་གཉིས་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ངེས་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ དང་།ཇི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ལགས་ ཞེས་གསུངས་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཞུས་སོ།།ཞི་གནས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་ཏེ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་གདགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྤྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བསྟན་པའོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལེགས་པར་ཐོས་པ་དང་ལེགས་པར་གཟུང་བ་དང་ཁ་ཏོན་བྱང་བར་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅེ་ན། དེ་གཅིག་ པུ་དབེན་པར་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གང་གིས་ཆོས་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཆོས་རྣམས་ ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཡང་ན་གཉེན་པོ་ ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐོབ་པས་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྲབས་པའི་ཕྱིར།།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྲབས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།དེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཐོབ་པ་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སོ།

关于'如是'等词，是问这四种所缘是通过什么道路来观察，有几种所缘。佛陀开示道：'一种，即无分别影像'，这是止的所缘，因为止观是向内观察，所以是内摄。'几种是胜观的所缘'等问题，回答说：'唯一种，即有分别影像'，这是胜观的所缘，因为对所缘境散乱即是执取相。'几种是二者共同的所缘？'佛陀开示说：'二种，即事边际和所作成办'，因为这二者是断除和智慧的本性，所以说是止观双运道的所缘，因为是究竟果。
在确定了止观道的本性和修习因之后，为了说明菩萨应当寻求止以及如何善巧胜观，因此说：'世尊，菩萨依止安住于这四种止观所缘事物之后，如何寻求止以及善巧胜观？'由此请问获得这二者的方法。止是心寂静的本性，所以菩萨应当寻求；胜观是择法的本性，所以应当善巧于此，为了说明这点而说'慈氏，我'等。
所谓'法施设安立'是总说，即以名身、句身、字身的施设总的安立诸法。经典等是别说。对于总别所说的经典等，善听、善持、熟练诵读、意善思维、见善通达，如何成为止的修习因？对此说：'他独处寂静'等。'独处'是为身远离。'寂静'是为心远离。能缘念彼等法的心也是法的本性，诸法也是心的本性，为了说明这点而说：'如是趣入并多次安住于此'等。
身轻安是从身远离而生。心轻安是从心远离而生。或者，由获得所说对治法作意而修习，减少所断烦恼故为身轻安。减少见所断烦恼故为心轻安。因为身无疲惫、心无热恼，所以身心轻安即名为止。
如是等说明菩萨唯以法作意寻求止，而非其他。为了说明菩萨善巧胜观，所以说：'彼身轻安'等。'彼'是指菩萨，即菩萨获得身轻安和心轻安后，依止安住于此。

།ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་ གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ།།སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །མོས་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། །རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ དང་མོས་པར་བྱར་རུང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ས་མང་པོ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་སེམས་དང་འཇུག་པ་ཡིན་པས། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་ན་ཅི་ ལྟར་དེ་གཉིས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ་ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་མེད་ན་ཅི་ལྟར། ཆོས་རྣམས་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་པར་རུང་ཞེ་ན། འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་སྨྲས་པ། སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན། སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་སེམས་མེད་ པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་དེ་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལའོ། །ཤེས་བྱའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་མཆོག་ཏུ་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་ནོ། ། བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་མི་མཇེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར། །ལྟ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ན། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འཐོབ་པ་ངེས་པར་བྱས་ནས། འཐོབ་པའི་ཐབས་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ།།སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི། མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་ བའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཞི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།།ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། །ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱོར་ བའི་མཐར་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལྷག་མཐོང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如所思维的法'，是指不颠倒地作意。'彼等'是指前面所说的那些。'内'是指非外在的。对于三摩地行境影像等持心的影像所成诸法，'各别观察'即是详细分别。'胜解'即是决定。在证悟阶段，无相诸法与有相心合一，如何能各别观察及胜解呢？为此说'舍弃心的行相'，因为心的行相是错误显现。然而，三摩地和智慧并非多地所摄，恒时与心相应，若无心的行相，这二者如何运作？如此，止即是三摩地，观即是智慧，若无此二者，如何能各别观察诸法为心的影像呢？
对此瑜伽行者说：凡是心、三摩地、智慧以及彼等诸法，在证悟阶段，因为不离于心，如同心一样都是无自性。心的无自性即是心的无心性，如《般若波罗蜜多经》中所说：'彼心即是无心，心的自性是光明的。'因此说'舍弃心的行相'。'三摩地行境影像'是指不离心的诸法。'于彼等'即是于彼等。'所知义'即是无二义。'分别'即是证悟。'详细分别'等词是殊胜的异名。
'安忍'即是对不可言说无二义法决定思维的不退性。所谓'这即是毗婆舍那'中，毗婆舍那是为了破除具有自相共相的诸法，观即是毗婆舍那。'如是'等词表明，菩萨若如是，则善巧于毗婆舍那，若非如是则不然，这是决定。确定了止观的获得后，为请问获得方便，故问'世尊，菩萨直至何时'等。
'缘心'即表示'缘相'。'内'即是非外在地作意。'未得身心轻安'是在加行阶段。若问彼作意是什么？说'非奢摩他'。这应说是与奢摩他随顺的胜解相应，因为是获得奢摩他的方便。关于'世尊，菩萨直至何时'等，'未得身心轻安'即是身心不堪能的意思。'如是于善思维诸法内作意三摩地行境影像'，是因为尚未到达加行终点。若问彼作意是什么？说'非毗婆舍那'，因为是获得毗婆舍那的方便。

།འདི་མན་ཆད་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་ཅེས་བགྱིའམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་ པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ནི། །གཅིག་ པ་ཉིད་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བགྱིད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་པ་ དེ་ཅི་སེམས་དང་།ཐ་དད་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དམིགས་པར་བྱེད་པ་སེམས་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་གཉིས་ཅི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྲི་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་དམིགས་པར་སྣང་སྟེ། སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སེམས་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གཞན་རྒོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཞུས་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ནི་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བརྟག་པར་བྱ་བ་གཟུགས་བརྙན་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ན་བྱེད་པ་པོ་ དང་།ལས་ནི་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་ མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།བརྟག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན། ཡང་དག་པར་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནི་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་ལ། འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从此以下，为了不令失坏，应当了知多种安立决择。为了不令无分别智住于三昧失坏的安立决择是：'世尊，止道与观道是异还是不异？'等。
若问：'彼二为何不异？'为此说：'以观所缘之心为所缘故。'止道与观道不异，以观所缘之心为所缘故。止道唯缘观所缘之心，能缘所缘二者皆是心之体性故，即是不异。
若问：'为何非不异？'等，为显示非不异故，说：'以缘有分别影像为境故。'止道与观道是异，如是彼缘有分别有相之影像为境故。
此说：彼二以是心之体性故是一，以有分别与无分别故是异。
为不失坏无分别智之证悟：'世尊，观察三昧境界影像，彼与心是异还是不异？'
能缘之心与所缘三昧境界影像，彼二是异耶？如是请问已，说：'非异。'
对于'为何'之问，为显示因相故，说：'彼影像唯是识故。'此说：心自现为影像相，与心不异。
为显示正理故，说：'我说识以所缘唯是了别而区分。'所缘是心显现为境相，彼亦与了别不异，以同时所缘故。
'彼三昧境界影像若'等，是请问他方诤论之处。能了知之相是能作者，所观察影像是所作，如是彼二云何能不异？以世间显现能作者与业是异故。
为成立真实不异故，说：'慈氏，于此'等。'若有'是显示能作者，'于彼'是显示所作。以无有一法故，故彼能了知与所了知、能作者与所作为何？
真实中，心与心所中，各别微尘不显现故，无能作者与业之言说，诸和合亦是世俗故，具观待故，无力故。

།ཡང་དངོས་པོ་རང་དབང་ཅན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན། བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱ་བ་དག་འཇུག་པར་བྱེད་པར་ཟད་དེ། བྱེད་པ་པོ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་ སོ།།འོན་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེས་འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་སྟོན་ཏོ། །དེས་འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་དེས་ན་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་སྨྲ་བ་པོ་དག་གཞི་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དང་། མཚན་མ་གཟུགས་ལ བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་འབྱུང་སྟེ།རྟེན་དེ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དཔེ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདིར་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ པའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ཅེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་མེད་པར་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དོན་མཚུངས་པ་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐ་དད་ པར་དམིགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་བར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ། དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་མཐོང་། ཡི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆུའི་རྣམ་ པར་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དང་།ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གཞི་བེ+ེ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ། ངེས་པར་ཅིག་ཅར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་ པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སོ། །སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། ། རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའོ། །སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། གང་ལས་ཤེས་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བདུད་ཀྱི་ཡང་ངོ་། །ལམ་དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པའི ཕྱིར་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་ཆར་ཡང་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་སྣང་ཞེ་ན། བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་ བརྙན་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེས་འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་གཅིག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

再者，如果一切事物都没有自主性，那么仅仅是由于执著作者而发起诸作业罢了。因为作者不合理，所以作者、业和作业也都不合理。
那么，所取和能取的识心是如何显现的呢？然而，如此生起的心就如此显现，这样说道。这表明：由无始以来所取和能取的戏论习气所熏染的识种子所生的识，如是显现为所取和能取的形相，这样阐述。
为了明显说明这个意义，'譬如'等词句显示比喻。这表明：虽然在镜面上并没有产生影像，但是色法本身产生错乱的影像，因此认为看到了影像。
对此，有些论师说：依靠镜面本身作为基础和色法作为相，才产生另外一个实体的影像。如果这些所依的产生都不存在，这个比喻怎么能成立呢？对此应当这样回答：除了色法和影像形相的识之外，没有其他的对境的缘故。
为什么说没有对境呢？因为即使没有对境，识的生起也是显现的，就像在过去、未来和梦境等中，虽然没有对境，但是也看到有其识的生起一样。
又由于对相同的对境因信解力的不同而观察到不同的识别，由此也确定唯是心显现为影像。譬如对于河流等同一事物，旁生见为住处的形相，饿鬼见为脓血等的形相，人类见为水的形相，诸天见为琉璃性质的大地一样。
'如是'等词句表明：如同色法和影像二者虽无差别却显现为有差别一样，由于必定同时显现的缘故，所缘和能缘二者确定为无差别性。
'世尊，诸有情的'等词句中，'色等'是指青等实体。'心的影像'是指显现于心的。'安住自性'是指安住于本性中。'彼亦'是指外境事物。'与心无别'是指业和烦恼等。
从何处得知，是从业和烦恼以及魔的。由于那个道路未作区分，所以以善、不善和不动的差别而摄三者。对此请问'是否说不善业和烦恼'时，慈氏答道'无差别'。
那么为什么显现为有差别呢？说道：愚者颠倒见解者们对于那些影像不能如实了知唯识性的真实性，所以颠倒而思维。这表明：如同未见真实的愚者被眼翳所损，虽然无外境却见为有。
对于'菩萨以何为唯修习胜观'的提问，回答说'当以相续作意'等。

།བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་ནི་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་ལ། བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་པ་ནི་བར་ ཆད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་མཐོང་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཞི་གནས་ནི་ནང་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ཀྱི་མཚན་མ་ཞུ་བའི་ཕྱིར།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ། །བྱམས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མ་མཆིས་པའི་སེམས་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དེའི་ལན་དུ་བྱམས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནང་དུ་ འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་གསོལ་བའི་ལན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེས་འདི་སྐད་བསྟན་ ཏེ།ཆོས་གང་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྟོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རང་རིག་པའོ།།དེ་རྟོགས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་རྟོགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་རྣམ་པར་བཤིགས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རང་གི་ཁམས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞུ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་གསོལ་པ་སྟེ། ཞུས་པའི་ལན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གསུམ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་ལས། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་རྣམ་པར་དག་པས རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རིགས་པ་བཞི་པོ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པས་བསྒྲུབས་ པའི་རིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ཆོས་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་འབའ་ ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

关于无障碍心，所谓障碍是指中断，无中断即是无障碍，这是'趣向所缘'的同义词。
关于'何时称为止观二者'，观即是心专注于所缘，止即是内心专一。
为了询问心的相，故问'何为心相'。
弥勒以'观的所缘'等来说明：三摩地行境中具有分别的心影像作为观的所缘，这就是心相，因为它能执持所缘的特征。
对于'何为无障碍心'的提问，弥勒以'止的所缘'等来回答：内向专注于影像的止所缘，这就是无障碍心，因为已将一切所缘摄于内。
对于'何为心一境性'的提问，回答说'于三摩地行境影像'等。这表明：凡是在三摩地中以心影像显现的诸法，它们与心并非有别，因为它们的自性不成立。因此，通达'唯是识'即是通达真实边际。
'通达'是指各别自证。
关于'通达已作意真如'，'通达'是指通达唯识性。通达后证悟真如，即是通过破除唯识性而圆满心一境性，因为心真如安住于自界中。
请问观的分类时说：'世尊，观有几种？'作为回答说'有三种'。
三种是什么呢？即'从相而生、从寻求而生、从观察而生'。从相而生是从闻所生。从寻求而生是从思所生。从观察而生是从修所生。
或者，从四种清净——所缘清净、道清净、无垢清净、自性清净来分析：由所缘清净所分的是从相而生；由道清净所分的是从寻求而生；由无垢清净所分和由自性清净所分的是从观察而生。
或者，从四种道理——观待道理、作用道理、证成道理、法尔道理来看：依据观待道理的特征和作用道理的因由而趣入的是从相而生；由证成道理寻求而趣入的是从寻求而生；由法尔道理观察法性而生的是从观察而生。
若问'何为从相而生'，答：'即是唯作意于三摩地行境中具有分别的影像的观。'

།དེས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་མའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཤེས་རབ་ནི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེས་ཤིན་ཏུ་མ་དམིགས་པ་དག་ལའོ། །གང་དག་ལ་ཞེ་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ལའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་ལེགས་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་བྱ་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་ པར་དག་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དེས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་ ལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པ་ལ།བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་གང་ལས་བར་ཆད་མེད་པར་ལྷག་མཐོང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ནང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ནི་བཀའ་མ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་ཞི་གནས་ནི་རྣམ་ པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་སུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དང་མི གནས་པའི་དབྱེ་བ་ཞུ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ ལ་སོགས་པའོ།།དོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ལའོ། །དེས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཟུང་སྤུབ་དང་བསམས་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་དོན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལ་མོས་པ་དོན་གྱི་རྗེས་ སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་མེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་ཡིན་གྱི། རང་གི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པའོ།

他这样说道：'有寻有伺三摩地的对象，即缘闻等法所生清净相的影像，对此作意的毗婆舍那，即是从相而生。'
对于'什么是从遍寻而生'的提问，说道'于彼彼'等。'于彼彼'是指心的影像自性。'以慧未善通达'中，慧是指清净道。以此未善缘取诸法。何法？即所说的'法'。'彼等'即是心的影像。为了以善通达而作意的菩萨毗婆舍那，即是从遍寻而生。
对于'什么是从简择而生'的提问，说道'于彼彼'等。'于彼彼'是指唯由识别所分别。'以慧'是指出世间慧。对于以极善确定观察修习的诸法，为证得无垢清净解脱所知及自性清净（由断烦恼障故得心解脱，故说无垢清净；由断所知障故得慧解脱，故说自性清净），为了以此极善圆满正触安乐，所作意的毗婆舍那，即名从简择而生。
对于'奢摩他有几种'的提问，说道'随顺无间心'等。从何等等持心无间生起毗婆舍那，即名无间心。此亦说有三种，即从相生、从遍寻生及从简择生。由有三种毗婆舍那故，当知奢摩他亦有三种。因其内向及微细故，未说其相。
又说'奢摩他有八种'等，是显示其分类。由禅定及无色定的分类所摄八种差别故，说奢摩他亦有八种。又说'有四种'，即慈无量、悲无量、喜无量、舍无量，因其是心内向故，由其本性是息灭害心等心恼故，说为奢摩他。
又为请问奢摩他与毗婆舍那二者住法与不住法的差别，故问'世尊，何谓奢摩他与毗婆舍那住法'。'随顺如所受持思惟的法相'中，法相即是文句等。'于义'即是义理。此说明：随顺受持思惟契经等法相，而于义生起奢摩他与毗婆舍那，即是住法，因为是随顺于义的胜解故。'不依所受持思惟的法'等，即是不受持契经等法。'由他'即是由他缘，非由自缘力。

།གདམས་ངག་དང་ རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངག་ནི་གདམས་ངག་གོ།།འོ་ན་གཞན་ལས་ཐོས་པ་ཡང་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི། དད་ པས་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ལ་ངེས་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་གནས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དད་པས་གཞན་ལས་ལུང་མ་མནོས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ནི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ལ གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྟན་པར་སྐྱེས་པ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཉིད་ནས་མདོའི་ སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཤིང་།དད་པས་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཞན་དག་གིས་བསྐྱོད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མ་འདྲེས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཟུང་བ་དང་བསམས པ་དེ་དག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་དམིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདུད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཙོ་བོར་བྱེད་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས། །ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ སྟོབས་སོ།།གནས་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་དང་། ལུང་གི་གནས་སྐབས་ན་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དགེ་བ་དག་གོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གྲངས་ལས་ཡང་དག་པར འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ།

关于教诫和随教授这一问题，应当了知的语言就是教诫。那么，从他人听闻也仅仅是住于法性，因为是随顺他人所说的法。如果这样说的话，并非是以经典等法的力量而趣入，而是以信心依靠他缘而趣入，因为对诸法没有决定性，所以不是住于法性。
比如说，所谓'观想'等也不是以信心从他人处得受教言，因为不净观等修习止观是以加行随顺，所以不是住于法性。
'慈氏，于此我'等所说的意思是：利根菩萨如是听闻和领受诸法而随顺，是以自己智慧的力量而住于法性的止观，生起修习，因此他是不退转的。
'依止不住法'等所说的意思是：菩萨从最初就不能听闻和受持经典等法，以信心依他缘而趣入是钝根，因此他可以被他人所动摇，所以不是决定的。
为了请问不杂和杂染法所缘的差别，而问道：'世尊，止观是缘于不杂法'等。
'如所受持和思维诸法'是指：以空性等行相受持和思维经典等法，对此修习止观，这就是缘于不杂法的止观。
'缘于各别的经典等法'是指缘于差别安立的经典等法的意思。
'如果经典等法本身'等中，'这一切法'是指前面所说的经典等。'趣向真如'是指归向真如。'流入真如'是指以真如为主。'契入真如'是指进入真如的意思。这些表明：一切这些法都是真如一味。
'真如'是指法界本性清净的意思。
'趣向菩提'等中，菩提是出世间离分别智慧。
'趣向转依'等中，依是诸佛法，即地和波罗蜜多的力量。转依是指法身。
'这一切经典等法归为一体即善法'等中，善法是指：在证悟阶段以涅槃本性而胜义善，在教言阶段以道的本性而自性善。'无量'是指无限量，因为无漏法界不可穷尽。'无数'即是因为无量，超越数量的缘故。'以言说而言说'是指如是直接宣说无漏法而表达。

།དེ་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་ཡིན་པའོ།།འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་དབྱེ་བ་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །བྱམས་པ་ མདོའི་སྡེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གཟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་དང་བར་དང་ཐ་མ་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཇི་སྙེད་གཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱེད་པས། འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་པ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི། འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེའི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔས་འཐོབ་པར་རིག་པར་འགྱུར་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །དེའི་རྟེན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདྲིས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་གནས་ངན་ལེན་ དེ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར། ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་འཐོབ་པའོ།།ཆོས་སྣང་བ་ཕྱོགས་བཅུར་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུམ་ཆད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆ་ ནི་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་མ་བརྟགས་པ་དག་རང་གི་དང་གིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ་བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།

这是缘于杂染法的止观，也就是缘于总摄法的止观。为了请问缘于杂染法的小、大和无量的差别，'世尊，止观亦称为缘于小杂染法'等如是请问。
'弥勒，经典中'等所说，是这样显示的：于经典等任何法，摄持初、中、后为一而作意的止观，应知是缘于小杂染法，因为不是缘于一切法的缘故。
'于经典等所摄'等所说，是显示：将经典等一切分别摄为一而作意，应知是缘于大杂染法的止观，因为缘于经典等一切法的缘故。
'如来所说无量法'等所说，是这样显示的：因为是如来教法一切所缘，于一切时令一切所化众生心意满足，其趣入是无量的。法的文句无量，渐次增上的智慧和辩才无量也是如此。
'摄为一'是指由于诸法的法性无所缘故，令成一味的止观，应知是缘于无量杂染法的止观，此是语义。
'世尊，菩萨以何等'等，是请问获得此的因。'弥勒，应知以五因获得'等，是显示获得的因。
'作意时于刹那刹那中破坏一切随眠依处'中，随眠有二种：贪等烦恼随眠和见行相烦恼随眠。其所依是阿赖耶识，因为缘于杂染法的止观是彼二随眠的对治，所以能破坏其所依。
'断除种种想，获得法喜乐'是说由于远离随眠障碍，因此由身心极为调柔，获得远离种种想的法喜乐。
'正知十方无量法相而无间断'是说因为极善触证无量法。
'具足成就利益，与清净分相应的无分别相于此生起'是说由于清净人法二见的缘故，因为一切种智是圆满成办自他利益的因，所以是具足成就利益。其分即是证悟，与彼相应的无分别相自然生起。
'为获得、圆满、成就法身，摄持较前更殊胜、较善更善的因'中，于初地是证得法身。

།ས་གསུམ་པ་ལ་ནི་འཐོབ་པོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ངེས་ པར་འབྱུང་བའོ།།གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ་བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་པ་བས་འཐོབ་པ་དང་འཐོབ་པ་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆེས་གོང་མ་བས་གོང་མ་དང་། ཆེས་བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཡིན་པའོ། །ཡང་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་ བ་ཞུ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་རགས་པ་ཉིད་ནི་རྟོག་པའོ། །ཞིབ་བ་ཉིད་ནི་དཔྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་གཟུང་ཞིང་བརྟག་པ་དང་དཔྱད་པ་དག་གི་མཚན་མ་དམིགས་པར་གྱུར་པ། གསལ་ཞིང་རགས་པར་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་དག ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཟུང་ཞིང་བརྟག་པ་དང་། དཔྱད་པ་དག་གི་མཚན་མ་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གསལ་ཞིང་རགས་པའི་མཚན་མ་མེད་དེ། དེ་སྣང་བ་འོལ་ཕྱིར་དྲན་པ་ཙམ་ཕྲ་མོ་མྱོང་ བའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གཟུང་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཆོས་མྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྟོག་ པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་སེམས་རྒོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའོ། །རྒོད་དུ་དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲོ་བའི་བསམ་པའོ། །ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་ འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དག་གོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའོ། །བྱམས་པ་སེམས་བྱིང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་བྱིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པའོ།།བྱིང་དུ་དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་གོ།

在第三地获得，在第十地圆满，在如来地成就，因为已达究竟。所谓因，是由修习地和波罗蜜多而决定出离。
所谓'较上更上，较善更善'是指：比寻思更殊胜的获得，比获得更殊胜的圆满，比圆满更殊胜的成就，是较上更上，较善更善。
又为请问这二者的差别，故说'世尊，云何'等。
关于'有寻有伺三摩地'，粗重的心是寻，细微的是伺。
关于'如何执取'等，'彼等相'是指：对经典等法如何执取并寻思观察的相，成为所缘，明显粗重地体验后随观的止观，这就是有寻有伺三摩地。
关于'彼等相'等，'彼等'是指执取经典等法如何执取并寻思观察的相。由于其中无寻，故无明显粗重相，仅有微细的忆念显现，随观体验的止观，这就是无寻唯伺三摩地。
关于'于彼等相一切一切'等，'于彼等相一切一切自然成就'是指：由于心相续成为一体，以及寻伺寂灭的缘故，无需执取经典等法相而自然成就，以体验法的作意观察的止观，这就是无寻无伺三摩地。
又'从遍求所生'等是指：在有寻有伺地中，从遍求诸法世俗谛和胜义谛所生的止观，这就是有寻有伺三摩地。
'从别观所生者是无寻唯伺三摩地'是指因为对经典等法细致地别别观察。
'缘杂染法的止观是无寻无伺三摩地'是指因为一切法如实一味，故自然趣入。
'世尊，止的因相是什么'等是请问止观的摄持和舍的因相。
关于'慈氏，心掉举或'等，'掉举'是指未寂静。'恐掉举'是指散乱的意念。'随顺厌离诸法'是指苦谛和集谛的行相。
'无间心'是指心不缘诸境。
关于'慈氏，心沉没或'等，'心沉没'是指被昏沉睡眠所损。'恐沉没'是指随顺沉没。'随顺欢喜诸法'是指灭谛和道谛的行相。

།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པར་བཤད་ནས། བྱམས་པའི་ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་ཏོ།།དེ་གཉི་གའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ལམ་ལ། སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་ལགས།ཇི་ལྟར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས་དེ་ནི། ཆོས་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞུས་སོ། །ཆོས་ནི་གནས་ཡིན་ལ། དོན་ནི་གནས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་པོར་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཤད་པའི་ཆོས་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མིང་དང་ཚིག་འབྲུ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མིང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མིང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བ་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེའམ། སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན དུ་དད་པ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཞེའམ།ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དོན་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཕྱིར། གནས་དང་རྟེན་མིང་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ལ།དད་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡི་གེ་གང་ཞེ་ན་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡི་གེའི་འབྲུ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་གི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་སོ་སོ་ལས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་གང་ཞེ་ན།མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སོ་སོར་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།བསྡུས་པ་ལས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

所谓'心的相'，是指缘取与生起欢喜相应诸法的心相，这是其语义。
在解说了止的因相和善取的因相之后，以'或是专一于慈心之止，或是专一于胜观，或是双运之道'来说明舍的因相。
'无有彼二近惑之染'，是显示这三种道的差别。即在未被掉举、恶作、昏沉、睡眠所损害的道中，心自然趣入时，所生起的任运成就作意，即称为舍的因相。
'世尊，若菩萨修习止观，是法之如实了知与义之如实了知，云何为法之如实了知？云何为义之如实了知？'此问询是请问法与义之体性的差别。
法是所依，义是所依，因此，以'慈氏，由五种相是法之如实了知'等，首先宣说作为所依之法的差别。
法的体性有二种：即所诠之法与所证之法。所诠之法是所证之法的根本，且所诠之法是名、句、字、别相、总相为体性，故说'名'等。
何为名？即于杂染法与清净法上假立体性与差别之名。杂染即贪等，清净即信等。于彼等上立'贪'名、'信'名是体性之名。若说此贪'应遍知'或'应断'是差别之名。
同样，信若说'应修'或'应数数行'是差别之名，此即是名。
何为句？即为随顺诠表杂染与清净义，依止处及所依名聚而有者。如说'应断欲界、色界、无色界贪'是名聚。
清净法的名聚亦当如是说明，如说'于无情业果相续中，信是善'等。
何为字？即彼二所依处之字母。此意为名句之所依即是字母。
何为别相之如实了知？即以无杂染作意而如实了知。此说明于殊胜安立名句字之经等法语，作各别决定执持。
何为总相之如实了知？即以杂染作意而如实了知。此说明将经等诸法总摄为一而作决定执持。

། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་ནས་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ནི་འདོད ཆགས་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་པས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་པ་དེ་དག་གི་གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལྷག་ཆད་མེད་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་གིས་ནི་ཟབ་པོ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་གིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ལྔས་བསྡུས་པ་དག་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ།།ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་གང་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་པ་ཡོད་པར་སྲིད་པ་ཉིད་ནི་ཇི་སྙེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཆོས་གང་དག་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པ་ཡོད་པར་སྲིད་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པ་སྟོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་ཟག་ ལ་བདག་མེད་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཐའ་དག་ལ་གང་ཟག་མེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ནམ་ མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དག་ལ་ཡང་གང་ཟག་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ རྣམས་དུས་ལ་སོགས་པར་གནས་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་བདེན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་ བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའོ།

菩萨如何通过修习止观而成为真实了知诸法，如是解说已后，为显示以几种方式真实了知诸义，所以广说'菩萨以十种方式真实了知诸义，即如所有性等'。
弥勒，其中一切染污和清净诸法的种种差别究竟即是如所有性。即是说，染污是贪等，清净是信等。染污和清净诸法的数量差别究竟即是如所有性。
如是等，五蕴摄尽染污和清净诸蕴无有增减。内六处显示甚深义。外六处显示受用。等等是指根等五类所摄。
如所有性是指一切可能存在的染污或清净诸法的数量。
弥勒，其中染污和清净诸法的真如性即是如实有性。此说明：染污和清净诸法在观察时如实无颠倒的存在性即是如实有性。
其有七种，即是分别显示。生起真如性，是说烦恼、业和生的相续流转是生起。真如是说以此方式而非他者，显示无颠倒的本性。诸行无始无终性是显示无前际和后际。
相真如性是一切法的人无我和法无我。一切法是指有为法和无为法。其中首先有为法中的一一极微和一切心心所中无有人我。无为法中的虚空、择灭、非择灭中也无有人我，因此诸法的特征是人无我。
了别真如性是诸行唯识性，是说内外诸事物皆由识别而分别。
住真如性是我所说苦谛，住是说无主诸法住于时等。这一切对圣者而言确实是苦，因为是不顺的。
邪成就真如性是我所说集谛，邪成就是说于无我中迷惑为我等的本性，是现行和生起苦的因。

།རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་པ་གློ་བུར་འགགས་པ་ ཡིན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ ཡིན་ནོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པས། མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་བདེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་དག་གོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་འགོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་མཚུངས་ན་ཅིའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གོས་མདུད་པ་དང་མ་མདུད་པ་དག་མཚུངས་པར་ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་ཀྱང་། ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་མདུད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཚོན་བཀྲ་བར་སྣང་ལ་ མ་མདུད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོན་རྩིའི་སྣོད་ལྟ་བུར་མཚུངས་པར་བཅུག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་སྣ་ཚོགས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ བས་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐོས་པ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་སྟེ།ཤེས་རབ་ནི་གཏི་མུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་བྱམས་པ་དེ་ལ།འཛིན་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་ལྔ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པའི་དོན་བཤད་ནས་གཟུང་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བྱམས་པ་དེ་ལ་གཟུང་བའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཏེ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ཡང་འཛིན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

'所谓我所说的清净真如即是灭谛'是指由于暂时性的妄分别已灭故为清净。
'所谓我所说的真实成就真如即是道谛'是指由于真实成就是颠倒修行的对治，故为息灭我执等烦恼的清净道。
以'弥勒，于此'等说明这些真如的差别之理，以'所谓生起真如'等广说，一切有情由于我见习气坚固的缘故，以生起真如等平等而无差别。
'所谓相真如及了别真如'是指一切法平等无差别，因为一切法是人无我相，及唯由识所分别。
以'弥勒，于此'等说明三种菩提。以清净真如显示平等无差别，因为彼等以灭的自性平等。
若彼等平等，为何佛的解脱以法身相而趣入利益有情，而声闻缘觉的解脱则不然？佛的解脱由往昔愿力而显现种种，声闻等的解脱则不然。
譬如打结与未打结的衣服同样放入染料中，由于力用的缘故，打结的显现斑斓之色，未打结的则不然。
如是同样置于涅槃染料器中，佛的涅槃由于力用而唯现种种，声闻等的涅槃则不然。
因此，彼等清净平等性唯就共同解脱而言，非就法身而言。
'弥勒，于此，以真实成就真如'等说明以闻所成杂缘止观所摄慧平等无差别，因为智慧是一切愚痴的对治，故以真实成就真如显示如实存在平等无差别。
就能取义而言，'弥勒，于此，能取义即是五有色处'等，五有色即眼等五处，因为是色蕴所摄。
心、意、识及心所法亦唯就能取义而言，心即阿赖耶识，意即染污意，识即六转识，心所即受等。彼等为能取，因为是有所缘相。
说明能取义已，就所取义而言，说'弥勒，于此，所取义'等。六外处即色、声、香、味、触、法等为所取。
为显示一切法是意识所取，故说'弥勒，凡是能取义者亦是所取义'。

།གཟུང་བའི་དོན་བསྟན་ནས། གནས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་དེ་ལ་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གྲོང་ཚིགས་དང་གྲོང་ཚིགས་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གནས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པའི་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དག་ལའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་དག་ནི་བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་ཀྱིས་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་དག་སྤོང་ངོ་། །ཕྱིན ཅི་ལོག་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མི་རྟག་པ་ དག་ལ་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་།འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་ལྟ་བ་དང་། མི་གཙང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ལ་མི་གཙང་བར་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དག་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་སྟེ། གཉེན་པོ་ཐོབ་པས་ལྟ་བ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་དང་ཡང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།གང་ཞེ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། ཞེས བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་དོན་ སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕྱིར།དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

在显示所取的意义之后，为了显示处所的意义，对弥勒说'处所的意义是'等广泛宣说。所说的'村落和大村落'等是成就无量世界的因。
解释完处所的意义后，为了显示受用的意义，说'弥勒，受用的意义是'等。'为了受用'是指为了男女承事等受用。'资具'是指衣服等，因为菩萨以义理分别智需要详细分别一切。
解释完受用的意义后，为了显示颠倒的意义，说'弥勒，颠倒的意义是'等。'于彼等执著等义'是指前面所说的。'颠倒'是指对真理的错误见解。对缘起所取能取无常等本性，增益为常等是想颠倒。由想颠倒和心颠倒二者引发见颠倒，以正见断除彼等。
解释完颠倒的意义后，为了显示不颠倒的意义，说'弥勒，不颠倒的意义是'等。'与彼相反，应知是其对治'是指对执著等义无常者见为无常，对不符圣者的苦本性见为苦，对不净本性见为不净，对无我缘起见为无我。获得对治时，离见颠倒则也离想颠倒和心颠倒。
在不颠倒义之后，为了显示烦恼的意义，说'弥勒，烦恼的意义有三种'等。何者？说'三界'。三者何？说'烦恼烦恼、业烦恼和生烦恼'。在有支中，无明、爱取是烦恼烦恼。行和有是业烦恼。识、名色、六处、触、受、生、老死是生烦恼。
如是解释完烦恼的意义后，为了显示清净的意义，说'弥勒，清净的意义是为了断除彼三种烦恼，是随顺菩提分法'等。应知是念住等。'弥勒，应知以十种摄一切义'是说菩萨以'有多少'等十种义分别智故说义分别智。
第二卷终。又为显示五种差别，说'弥勒，又菩萨以五种义分别智'等。

།དོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ལན་དུ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་ བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་ལྔས་ཀུན་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་གི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་ཡིན་པའོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་གཏོགས་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ནད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་བར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལའོ། །བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེར་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ པའོ།།དེ་དག་གི་ལན་འདེབས་ན་ཡང་། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་མཛད་དེ། ཅི་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་ན། འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ལན་གདབ་ པ་ནི་ཤི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་ན།སེམས་ཅན་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཅི་མི་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་དམན་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་ན།དེ་དག་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི། གལ་ཏེ་ངན་སོང་བདག་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ན་ནི་དེ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། འོན་ཏེ་ལྷ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ན་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པས་དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པར་བྱའོ།།གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་བདག་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་འདྲི་ན། དེ་ནི་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དག་ལ་ཆོས་ཟབ་ མོ་གསང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་གིས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ།

对于'什么是五种义'这个问题的回答是：应当遍知的事物、应当遍知的义、遍知、获得遍知的果以及彻底了知。以这五种相摄一切故。
弥勒，其中应当遍知的事物即是一切所知，也就是说诸蕴等。以蕴等摄一切应当遍知的事物故。
弥勒，其中应当遍知的义是指如实了知所知的一切行相，这是说明应当以多少行相来遍知以及如何遍知的遍知义。
也就是说，广说世俗等。其中世俗和胜义是因为诸佛依二谛而作教示故。
过患是指宣说烦恼过患故。功德是指宣说清净功德故。缘是指烦恼和清净皆从自因而生，非从自在天等而生。时是指彼等属于过去、未来、现在三时。
生住灭相是指应当遍知的义等有为法相为诸缘所分别。病等是指苦。苦集等是指声闻乘。真如等是指大乘。
摄略与分别是指以略说和广说二种方式来教示。
对此作答时也有：一向答等方式来作答。比如若问'一切众生都会死吗？'则应一向答'会死'。
分别答如：若问'所有死者都会再生吗？'则应分别答'有烦恼的众生会再生，无烦恼者则不会再生'。
反问而答如：若问'人是殊胜还是低劣？'则应问'相对于谁而言？若相对于恶趣众生而言则是殊胜，若相对于天众而言则是低劣'，如是反问而答。
置答是指若问'蕴与我是一是异？'则应置而不答，因为我无实体故。
秘密是指对未成熟众生应当秘密甚深法故。宣说是指与此相反。
如是相应是指补特伽罗施设等其他也应当了知是应遍知义。
'以几何'是指以世俗等诸行相。'如实'是指在声闻乘中以苦等谛，在大乘中以真如等来了知。

།བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་ནི་དེ་གཉི་ག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཉི་གའི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པས། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བའོ། །མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤོང་བའོ།།དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །ཉན་ཐོས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་མངོན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བསྟན་ནས། ཡོངས་སུ་ཤེས་ པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱམས་པ་དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པ་དག་ལའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ རིག་པའོ།།གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱམས་པ་དོན་ལྔ་ པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ནས་བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྣམ་པ་བཞིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དོན་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ལེན་པའི་དོན་དང་། མྱོང་བའི་དོན་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ལེན་པའི་དོན་དང་། མྱོང་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སེམས་ཀྱིས་ལེན་པའི་དོན་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱོང་བའི་དོན་དང་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། མྱོང་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་དམིགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་གནས་དང་གནས་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པའོ།

对于慈氏，所谓'遍知'即是能执持二者，是指遍知所知之事物蕴等，以及缘取所应遍知之义的一切存在性和如实存在性，菩提分法念住等是遍知，因为是智慧的本性。
解释完遍知后，为显示获得遍知果，故说'慈氏，其中遍知果之获得'等。
'即如调伏贪欲、嗔恚、愚痴'是指通过自他二者的身、受、心、法念住等来调伏贪等。
'无余断除'是指彻底断除。
'沙门果'是指预流等四果。
'声闻与如来世间功德'是指禅定、无量等。
'出世间'是指尽智、无生智等。
'共同'是指无烦恼、愿智等。
证得这些即是获得遍知果。
显示获得遍知果后，为显示了知获得遍知果，故说'慈氏，其中了知'等。
'于已现证诸法'即指前述诸法。
'解脱智'是指自证。
'广为他说、如实宣说'的意思是将如来与共同等自己已现证的功德令他相续中了解。
显示'慈氏，以此五义摄一切义应当了知'后，'复次慈氏，菩萨'等说明如同以五相通达一切义一样，以四相通达诸义。
问何为四种义时，说'以心所取义、领受义、了别义、杂染清净义'等。
心所取义是阿赖耶识的习气，因为是因。
领受义是由彼心的我痴、我见、我慢、我爱，因为是领受义。
了别义是以外境所缘的转识仅以了别而显示处所、安住、所缘相状差别的事物。
杂染清净义是彼心的心心所法对其处所、安住、所缘相的未证悟与证悟。

།བྱམས་པ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་བསྟན་ནས།བྱམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུའི་དོན་དང་། དོན་གྱི་དོན་དང་། ཁམས་ཀྱི་ དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་འབྲུའི་དོན་ནི་གནས་སོ།།དོན་གྱི་དོན་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་གཉི་གའི་དོན་ཏོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་དོན་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡོངས་ སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ནི་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མངོན་དུ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའམ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་གི་དེ་ཁོ་ན་དང་།སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སོ། །གནས་པ་ནི་ དོན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བའི་ཁམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ ལེགས་པར་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་མ་ལུས་པར་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ལགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐོས་པ་དང་།བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་ཏེ།འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དོན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་དགོངས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་ཟབ་མོ་དག་ལ་ངེས་པར་མ་བསམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། བརྒྱུད་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེས་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་འཛིན་པ་ནི། ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཆེས་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཐར་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

慈氏，应当知道以那四种义也摄一切义，如是说明摄一切义后，'复次慈氏'等，显示菩萨以三种方式如实了知义。
以字义、义义、界义。其中字义是住，义义是所住，界义是二者之义。
慈氏，其中义义应当知道有十种，等等。真实相即是所取性。遍知相即是能取性。断相即是离性。现证相即是得性。修相即是不失方便性。
真实相等诸相的差别或相，即是以镜中真实、显现真实等差别。所依与能依关系相中，所依是真实等法，能依是义。遍知等障碍相即是障等。随顺相即是善得等。不遍知等过患即是自他利益衰损。遍知等功德即是自他利益圆满。
慈氏，其中界义有五界：世界是器世间所摄，因为是菩萨应当清净的。有情界是应当成熟的。法界是应当证悟的。所化界是应当调伏的。调伏方便界是善说事。
慈氏，以这三种义也摄一切义应当了知，即应当观察摄尽了了义不了义。
'世尊，以闻所生慧如实了知义'等，是问闻思修所生有何差别。
慈氏，菩萨以闻所生慧，即安住于文字，仅是生起而非从义。执持如言无密意，因为未决定思维甚深法。未现前即是未现证。解脱随顺即是解脱因，因为间接如实了知义，非能解脱。
慈氏，以思所生慧，即从如理思维所生，以此安住于文字，执持非如言及有密意义，因为熟习闻法。未现前与解脱最为随顺，因为是解脱缘。非能解脱而如实了知义，因为未现证解脱。

།བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ངེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་དང་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་དགོངས་པ་ཅན་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་ཆ་མཐུན་པའོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཐོས་པ དང་བསམས་པའི་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་དོན་ ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ།འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཤེས་ རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་ཅེས་ཞུ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཉིས་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ མཚན་མ་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ། མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་ཅེས། མིང་ལ་མིང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །མིང་གི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་ བ་ན།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། རྣམ་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་བར་ལ་ཁམས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁམས་ལྔ་པོ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའོ། །དེའི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ། དོན་གྱི་གནས་ནི་ཆོས་ཡིན་པས་མཚན་ མ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ན།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཉིས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་གཉིས་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་མཚན་མ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'慈氏菩萨由修所生的智慧'这句话，修所生的智慧是从法的确定中产生的。由于极为熟悉，它能够把握住依文字和不依文字的内容。由于听闻的习气完全成熟，所以能够把握字面意思和隐含意思。
'与所知事物相应'是指与应当如实了知的任何事物相应。如何相应呢？经中说'以三昧境界影像'，而不是以听闻和思维的言说境界来各别证知。现前是因为各别自证的缘故。'与解脱极其随顺'是指与解脱接近的缘故。由于现量证知解脱的意义，所以能各别证知。
'彼等差别即是'是指闻所生慧、思所生慧和修所生慧的差别。关于'世尊，菩萨修习止观'等广说的内容，对于杂染法所缘的止观智慧是知，因为不是种种行相的缘故。对于无杂染法所缘的止观智慧是见，因为是种种行相的缘故。
关于'世尊，菩萨以止观修习'等，'以何作意、如何遣除何等相'这句话，是显示菩萨以法和义的各别证知作意，以何作意遣除何等相如何遣除的三种请问。'以真如作意'即是无二作意的异名。
'遣除法相和义相'是指两种相。遣除法相和义相，相即是所缘的异名。关于如何遣除，说'于名亦不得名之自性'等。法相是名、句、文字的自性的缘故。由其所依也不见法。如同名的法的所依一样，句和文字的法相也在遣除时不如实随见。
说'于一切义亦应如是了知'是指所说的十种、五种、四种、三种行相也不如实随见。'乃至于界亦不得界之自性'是指所说的五界的自性在遣除时也不如实随见。'及其所依相'是指义的所依相，义的所依是法，遣除时也不如实随见而得遣除。
真如作意因为是无二性的缘故，对于法相中的名、句、文字，以及执著等义，修习其真如时是无二行相，所以不如实随见彼等相，这是其异名。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ།དེའི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན། རྣམ་པ་ནི་ཞི་བ་ཡིན། བདག་པོ་ནི་དྲན་ པ་ཡིན།མཚན་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡིན་ ལ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པས། དེས་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ལྟ་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། བཅོམ་འདས་ཀྱིས་ཆབ་རྙོག་པ་ཅན་མཆིས་པའི་སྣོད་ཀྱི་དཔེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ། སེམས་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པ་ནི་གང་ལགས། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལས་དགོངས་ཏེ། བཀའ་སྩལ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་སེམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཐོས པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་དགོངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱམས་པའི་ལེའུའི་ ཀཱ་རི་ཀ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བ། ཆོས་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་དུ་མ་ཞིག་ནི། རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་དག་ལགས། གང་ གིས་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་སེལ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།བཅུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ མཚན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་དང་། མཚན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར། མཚན་གཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་དང་། ཐ་དད་པ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ལས། །གཞན་ན་མཚན་ གཞི་མཚན་མེད་འགྱུར།།གཅིག་ན་གཉི་གའི་དངོས་མེད་ཅེས། །ཡང་དག་གསུང་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པ་སྟེ། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'世尊是什么'等问题，对于'如是性义之各别正知相'，如是性各别正知即是一切种智，其所缘是无实。如在《般若波罗蜜多经》中也说：'须菩提，一切种智之所缘是无实，行相是寂静，主体是念，特征是无。'
'弥勒，以如是性义之各别正知则能胜伏一切法与法相'是说，一切法与义相都是不真实的遍计，其对治是如是性义之各别正知，故此能胜伏彼。'我不说此为任何所能胜伏'是说，因为此是一切相之对治，且因为所缘与行相皆无间断，故不为任何所能胜伏。
关于'世尊，如世尊广说浊水器之比喻'等，'于心各别观察是什么？如是性是从何处密意而说？'是因为有三种各别观察和七种如是性，故而请问。
'弥勒，因为有三种心之各别观察'等是这样说的：闻所生、思所生、修所生之心各别观察与识之如是性是无二的，因此从彼处密意而作圆满宣说，此是语义。
弥勒品颂。'世尊，菩萨如是于法义各别正知及遣除相，入于胜伏法义之相时，有多少难以遣除之相？以何遣除彼等？'如是请问后，说'十种'等。
'能作法义各别正知之种种文字相，以一切法空性而遣除'是说，因为除一切法空性外无有其他所谓种种文字相等法。
关于'能作住如是性义各别正知之生、灭、住、异性相续随行相，以相空性及无始终空性而遣除'，'住'是指诸行三世所摄之生、住、老、无常相。彼亦因无相事故相空，因无相事故相事之相亦空，因相事与相离一异故。如说：'若相异于相事，则相事应无相，若一则二俱无体性，此是汝真实所说。'无始终即是无前后边际，于无前后边际中则无真实住故。

།འཛིན་ པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་དང་།ངའོ་སྙམ་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཛིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་མཚན་མ་གང་ཟག་ཏུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་སྣང་བ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་དང་། བསྡུས་པ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རང་ གི་ངོ་བོར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་དང་ཡོ་བྱད་ལྡན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ནང་གི་བདེ་བའི་མཚན་མ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་གི་བདེ་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ཚོར་བ་ལ་མོས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་ལོག་པར་མོས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལོག་ པར་མོས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་མོས་པ་དེའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་འདྲ་བར་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ནང་གི་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་ རིག་པའི་མཚན་མ་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་གང་ཟག་དགག་པ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཡོད་ན་ནི་ཆོས་དགག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྣམ་ པར་རིག་པ་ཅོམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཉིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་མ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དགག་ པར་བྱ་བ་དང་འགོག་པར་བྱེད་པ་གཉིས་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དགག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པར་བྱེད་པ་ནམ་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་གཞན་པ་དོན་དམ་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'执取各别义正确了知的萨迦耶见相和我执相，由内空性和无所缘空性遣除'这句话，执取是指眼等诸根以及心和心所，对此执著我和我所的相以及显现为补特伽罗的相，由内空性而空，由无所缘空性而空，因为自性不可得故。
关于'所取各别义正确了知的受用见相，由外空性遣除'这句话，所取是指显现为色等外境，彼等于一一极微及其聚合皆空，因为显现为色与形之境的自性不合理作为自体故。
关于'为受用而生起的男女承事资具具足各别义正确了知的内乐相和外妙相，由内外空性和自性空性遣除'这句话，内乐相是指对邪妄感受的耽著。外妙相是指对男女身体的邪妄耽著，此如梦等邪妄耽著般空，对内外的耽著其自性空，因为本来未生故。
关于'处所义各别义正确了知的无量相，由大空性遣除'这句话，成就无量世界犹如虚空界般由大空性空故。
如是依无色，关于'内寂解脱相，由有为空性遣除'这句话，凡是有为法皆空，因为依赖因缘故。
关于'相之真如义各别义正确了知的补特伽罗无我相、法无我相、唯识相和胜义相，由离边空性、无事物自性、无事物自性空性和胜义空性遣除'这句话，补特伽罗无我相由离边空性空，因为若有补特伽罗，则遮遣补特伽罗亦应合理。法无我相由无事物空性空，因为若有诸法，则遮遣诸法亦有。唯识相由无事物自性空性空，因为迷乱自性的唯识即是无事物自性，因为二取不成故。胜义相由胜义空性空，因为所遮和能遮二者非胜义故，因为无所遮故，因为能遮亦永不明显故，因此除空性证悟外别无任何胜义故。

། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མ་གཟུང་བ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། མཚན་མ་དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གིས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན མ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱམས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་རེ་རེ་ཡང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པས་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གདགས་པ་ཞུས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་བྲལ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆོས་གང་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་སྙམ་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། མི་དམིགས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངང་གིས་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

对于'能够如实了知清净真如义的无为相和无变异相，是由无为空性和无舍空性所遣除'这句话中，'清净真如'指的是灭谛，它是无为和无变异的，而执取这两种无为和无变异的相，则由无为空性和无舍空性所遣除。
对于'能对治彼相的空性本身所产生的空性之相，则由空性空性所遣除'这句话，是说能遣除一切相的空性智慧，也是空的缘故。
关于'世尊，当遣除十种相时'等广说，三摩地境界影像相的遣除是对治，而烦恼法相是所对治，因为是违品的缘故。
关于'慈氏，这些空性'等，是说每一种空性都能成为一切相的对治，并非不能成为对治，这是说它们都缘于清净的意思。
关于'世尊，于大乘中'等，是为了不令失坏而请问安立，因为空性是菩萨不失坏的因，是对治增上慢的缘故。菩萨若能遍知其相，则于大乘不会失坏。
关于'善哉善哉'等，'从空性退失'是指不能遍知空性的相的意思。因为从空性恐惧，故从一切大乘退失。
关于'慈氏，因此你要听'等，'依他起相'是指依赖因缘。'圆成实相'是指无二相。
关于'一切种遍计所执相的杂染和清净，极为远离'等，凡是依赖因缘的诸法即是依他起相，以生无自性性空为体性。
其清净即是圆成实相，以胜义空性而空。
于依他起相执为杂染，于圆成实相执为清净的分别，即是遍计所执相，以相空性而空。
其中'不可得'是说在依他起自性中不可得遍计所执自性，因为杂染和清净的自性并非成立的缘故。
由于空性圆成，故是圆成实自性，自性上非一非异，如所相与能相。
'这是大乘中空性相的摄要'是说由于世俗谛和胜义谛所摄的三自性皆空，故是空性相的摄要。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞིག་བསྡུས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ལས།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ན་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་ དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཐོས་པ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ།།སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་འབྲས་བུ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། བྱམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་བྱས་ནས། ལས་ཞུ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ། །བྱམས་པ་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་འཆིང་བ རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་གང་དག་ལས་མཉམ་པ་ལ།མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་གཟུང་བ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་མའི་འཆིང་བའོ། ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་དངོས་པོ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་སྟེ། འཆིང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས། རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གགས་རྣམ་པ ལྔ་གསུངས་པ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཆགས་པའོ། །འཕགས་པའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་གཏམ་མོ། །འབྲེལ་པར་གནས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་དབེན་པའོ།།ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་སོ། །གཅིག་གིས་ནི་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་དབེན་པས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སྦྱོར་བར་མི་ བྱེད་པའོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ཏེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒོད་པ་ནི་དབང་པོ་མ་ཞི་བའོ།།འགྱོད་པ་ནི་ངན་པ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་ནི་ཡིད་ལ་ཆགས་པའོ། །རྨུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །གཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་བྲོ་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་།བདེན་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཆགས་པའོ། །གནོད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ལ་རྣམ་པར་སྡང་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་ནང་དུ་ཞུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤང་བར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཞུགས་པས་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡོངས་སུ་འཚལ བར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ།

关于'世尊，止观是由何种禅定所摄'等问题，从'世尊，止观是从何因而生'的提问中，回答说是从清净戒律的因而生，意思是戒律清净则能入定。
从闻思所生的清净见解之因而生，意思是由于等持而闻思所生的见解得以清净。
了知止观之因后，为请问其果而问：'世尊，彼等之果为何？'
答：'心清净是果，智慧清净是果'，此说明果即是心解脱和慧解脱。
又说'慈氏'等广说止观之果后确定，为请问事业而问：'事业是什么？'
说到'慈氏，能从二种束缚中解脱'时，关于这两种束缚是什么，答：'从相的束缚和随眠的束缚中'。由于执著贪等境相而生贪等烦恼的相的束缚；对诸蕴执著我和我所即是随眠的束缚。从这两种束缚中解脱即是止观的事业。
关于'世尊所说五种过患是什么'等问题，'观身与受用'是指对内外处的贪著。'圣言'是指听闻正法之言。'相续住'是指身不闲寂。'以少为足'是指仅以世间禅定为足。'一者不修'是指身不闲寂故不修止观。'另者不能究竟'是指以少为足故修行不能究竟。
关于'世尊，五盖是什么'等问题，掉举与悔，掉举是诸根不寂静，悔是作恶事，即未作善业而作不善业执著于心。昏沉是身心不堪能。睡眠是贪睡。疑是对三宝、四谛、业果的迷惑。欲贪是对五欲功德的贪著。害心是对众生的嗔恚。
关于'世尊，以何为止道清净'等问题，昏沉睡眠令内心沉没，掉举与悔令外心散乱。止观摄一切禅定，而能障碍这些禅定的法即是心散乱，应当了知并断除，因此请问：'世尊，入止观者应以几种方式了知心散乱？'

།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་ བར་བྱེད་པ་ནི།ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ཁང་ན་གནས་ཏེ་ནང་དུ་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ནང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ལ་བརྟེན་ནས།བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་བར་ལ་གང་གི་གཉེན་པོ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ས་དང་པོ་ལ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་ཆོས་ལ་སྲེད པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་།མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པོ་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། བགྲོད་པ་གཅིག་པ་དང་འབྲེལ་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ གནས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚན་མ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于所谓的作意散乱和外在的心散乱等，是指已经真实趣入大乘的菩萨对小乘的作意散乱等，因为这些会障碍作为出世间无分别智所依的禅定，所以应当断除。
所谓的等持味著，是指贪著禅定和无色界的等持之味，这会导致投生为长寿天，因此会损害利益众生的事业。
关于'若依止外在相'等，是这样说的：在因位时，依止外在的悦意和不悦意所取相而住于住处，内在作意于相，因为这是无相三昧的违品，所以应当了知并断除。
关于'若依止内在作意'等，是说具有随眠的身体是一切烦恼的所依，所以会造成散乱。
所谓'依止内在作意所生的感受'，是指依止萨迦耶见的作意所生的有漏感受，因为随顺于有和与一切圣道相违，所以称为随眠散乱。
为了显示止观是定慧的本质，所以在一切地中都存在，因此请问'世尊，止观从菩萨初地乃至如来地是对治什么的？'
弥勒啊，初地的止观是恶趣烦恼、业和生的烦恼的对治，这是因为获得了对治人法二执的智慧。
第二地是微细堕落过失生起的对治，因为清净戒律。
第三地是欲贪的对治，因为获得了不退失的禅定和等持。
第四地是对治等持贪著和法贪，因为多次安住于菩提分法，以及摧毁了对经典等各种法的我慢。
第五地是对治一向趣入轮回和涅槃的对治，因为在修习四圣谛时不见杂染和清净的所依。
第六地是对治多相生起，因为以止观瑜伽多次安住于缘起真如，不见杂染和清净的黑白二分的真如相。
第七地是对治细微相的生起，因为通过一道而获得无相住。
第八地是对治无相等和未得相自在，因为无功用住于无相，以及清净佛土。

།དགུ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་མི་ཐོབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཆོག་ཏུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་ སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་དབང་བསྐུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལེགས་པར་ བཅོམ་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་དུ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གང་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། མཐོང་བ་བརྙེས་པའོ། །དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཏན་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཐོབ་པའི་ཐབས་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དང་།ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དམིགས་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །ཆོས་ དེ་དག་ལས་སེམས་ཇི་ལྟ་བུར་སེམས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། །དེ་དག་ སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ།།ལེགས་པར་གཟུང་བ་དང་ལེགས་པར་བསམས་པ་དང་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རེ་ཞིག་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ན།མཚན་མར་རགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མཚན་མ་ཕྲ་མོ་དག་ནི། སེམས་ཀྱིས་ལེན་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གོ།

第九地是对于一切种类说法不得自在的对治，因为已经获得了无碍解智和圆满成就众生的事业，因为具有一切种类成熟众生的能力。
第十地是法身圆满不得无碍解智的对治，因为已清净了三摩地门和陀罗尼门。
如来地是烦恼障和所知障极其微细、最极微细的对治，也就是说，由于无量三摩地门和陀罗尼门遍及一切，所以诸佛授记成佛的菩萨的烦恼障和所知障的微细习气以及最极微细的习气，在佛地都已断除。
由于彻底断除这些，获得了对一切无执著、无障碍的智见，这是说由于对一切所知不趣向的缘故而无执著，由于在声闻等的智慧所障碍处无有障碍的缘故，获得了无碍智慧和见解。
所谓'圆满成就意趣所缘'，是因为已获得自他二利究竟。
所谓'极其清净的法身'，是因为永断烦恼障和所知障。
所谓'安住于极其清净的法身'，是因为一切依处已转依。
为了请问获得的方法，世尊，菩萨如何修习止观等等作如是请问。
由于止观是声闻等菩提的共同因，所以请问'如何现前圆满证得无上正等正觉'。
在'世尊告曰'等中，'从七种真如开始'是说：从生起真如、相真如、了别真如、安住真如、邪行真如、清净真如、正行真如，从这七种真如开始。
'对于如是所闻思维的诸法'，是指止观和七种真如所缘的诸法。
对于这些法如何思维呢？说'以等持心'，即以等持心缘于这些法时成为心的影像，因此，这些即是心真如的反面。
由于善取、善思维、善安立，故说此真如可以内心作意。
'彼即'是指真如。
'当他如是作意真如时'中，'他'是指菩萨。
'首先于一切微细相生起时心保持平等舍'，是说由于作意真如是一切相的对治，所以作意真如的菩萨连微细相都不生起，更何况说粗相生起。
微细相即是从'心所取相'乃至'法无我相'。

།དེ་ ལྟར་ཞུགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བརྩལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའོ།།དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་སྒོམ་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པའོ། །དུས་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་ལྷག་མཐོང་ གི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་དུས་ཡིན་གྱི། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་གྱི་དུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་དུས་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བཞིན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གགས་དང་སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་ པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ།ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོ་བདག་ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཤེས་པ་བདུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་ སོ་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དེ་ནི་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའོ། ། ས་དེའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཕན་ཡོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཐོང་བའི་ལམ་འཐོབ་པའི་སྔ་རོལ་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི ས་ལའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ བའི་དོན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཐའ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་ ལ་གནས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་གོང་མ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་ཉིད་དོ། །མཚན་མ་ཕྲ་མོ་དེ་གསུམ་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་ཁྱེའུ་ཆེས་ཕྲ་མོས་ཁྱེའུ་ཆེས་སྦོམ་པོ་འབྱིན་པར་ བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་།ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ནང་གི་མཚན་མ་རྣམས་རྣམ་པར་སེལ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ། །མཚན་མ་རྣམས་རྣམ་པར་སེལ་བ་ན། གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་བར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དག་ནི་མཚན་མ་རྣམས་སོ།།ལྟ་བ་དག་ནི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་སོ། །མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བཅོམ་པས། རིམ་གྱིས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་གསེར་ལྟ་བུར་སེམས་རྣམ་པར་ སྦྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དཔེར་ན་གསེར་གསེར་མགར་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱོང་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ན། ཆེས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་ལེ་སྦྲམ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ། གློ་བུར་གྱི་ དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་ཆེས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།

'如是入'是指为了完全超越一切相而入于真如。
'多住于此'是指多次安住于修习真如作意。
'于时时中'是指：此是止的时机而非观的时机，此是观的时机而非止的时机，此是止观双运道的时机。
如是依时而住的菩萨，当他从障碍和散乱中清净其心时，会发生什么呢？
内自所证的七种真如相，将生起七种内自所证智，这是因为以七种真如摄一切法。
七种内自所证智是菩萨见道，因此说'此是彼之见道'。
'由得此'等中，'无有真实过失'是指最初即见真实。
'亦能现证彼地功德'是指现证初地菩萨所说的诸功德，此为其义。
'彼先'是指菩萨得见道之前，即在胜解行地。
'得二种'是指得有分别影像所缘和无分别影像所缘。
如是由得见道而得事边际所缘，是因为通达一切处之法界，以及不缘染净诸法，并达到所证之究竟，事边际即是证悟法身。
住见道位的菩萨，得此双运道所缘法身本性事边际所缘。
'彼于上上修道入'是指二地等。
'于彼三种所缘作意时'是指有分别影像、无分别影像和事边际。
内心作意彼三细相，譬如有人以细小童子除去粗大童子，如是以童子除童子之理，内除诸相，渐次除遣一切随顺杂染分之诸相。
除遣诸相时，亦能除遣诸随眠，其中贪等过失为诸相，诸见为随眠。
由善断除一切相及随眠，于上上地中如金渐次清净其心，譬如金匠以渐次炼金之业遍加炼治，则成极为明净，不为其他铜等夺其光泽，如是于上上地修道中，由离一切客尘而心调柔，成极明净。

།དེ་ལྟར་ཚུལ་དེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་བརྙེས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བགྱིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པ་ལ། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་དྲུག་ལ་མཁས་ པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། བསླང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཤེས་ན། སེམས་ ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བརྟན་པ་དང་སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་ ནི་གནས་ཏེ།བརྟན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་གཉིས་ནི། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དེའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟན་པ་དང་སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ ཡུལ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཏེ། དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རེ་ཞིག་རུང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是以此方式直至无上正等正觉之间现前圆满成佛，并获得圆满成就所欲之所缘。所谓圆满成就意趣，即随顺于利益自他之事业而得无执著、无障碍之智慧与见解。
对于'菩萨如何修行'等问询，回答说：'慈氏，菩萨善巧于六处，即是成就菩萨大力'等。菩萨通过善巧于心的生起、安住、提起、增长、减退及方便，即能成就菩萨大力。菩萨大力的成就，是依赖于心的生起等的缘故，如是显示。
若问如何善巧于心的生起？答曰：若了知十六种心的生起，即是如实善巧于心的生起。
关于'了知坚固与器识'，所谓了知坚固，即是一切种子阿赖耶识。由于它是染污法与清净法熏习之所依，故称为坚固。转识诸识因其活动故，非是熏习之所依，而是能熏习者，因为它们是善等自性的缘故。器识即是处所。
彼坚固识与器识二者，因其行相与所缘无有间断的缘故是无明。彼心的生起即是不了知坚固识与器识的心生起。菩萨善巧于此，为除遣缘一切法杂染的阿赖耶识障碍及习气，而成就菩萨大力。
关于'了知种种所缘'等，由于同时执取色等境故，是种种所缘识。由于能决定了解及忆念故是分别。由于是转识诸识的能知自性故是意识。
'菩萨善巧于此'等文，应知皆可类推。关于'同时执取外境与内境'，外境即是色等，内境即是所缘等。同时执取彼等一切者，即是有分别的意识，善巧于其生起亦如前述。
关于'刹那、须臾、瞬间'等广说，菩萨以修习止观的意识于一刹那中同时入诸多三昧，此尚可能，因为三昧是内向趣入的缘故。

།སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་ན་རྣམ་པར་གནས པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མང་པོ་མཐོང་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་རུང་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྣང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་རུང་སྟེ། འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།དེ་ཉིད་གནས་དེ་དང་དེ་ནས་འཇུག་པ་ན་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་སེམས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བཞིན་ཏེ། སེམས་པ་ ཉིད་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་ བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མང་པོ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་པོ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆུང་ངུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡང་སེམས་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ ཁོ་ནའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆད་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ལ་དམིགས་པ་ ལས་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་མཚན་མ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་དང་གནས་དང་འཇིག་ རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ལས།དམིགས་པའི་མཚན་མ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་འདྲེན་མའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ལ་ནི། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如何能够在一刹那间以意识本身见到处于不同方向的诸多佛土和诸多如来，因为外在的色相显现是眼识的对境？答：是可以的。因为一切转识都是意识的对境，所以具有分别的种种意识，当它从各处趣入时就获得各自的名称，如同思心所成为身业和语业一样。就像思心所本身是福德、非福德和不动行的性相，应当了知为身业和语业。同样地，应当了知以具有止观清净的意识本身，在一刹那间见到眼识所取的诸多佛土和诸多世尊佛陀的菩萨是通达种种心生起的智者。
唯是依据了知小所缘相的心生起而说。比如，说'具有欲界'是指欲界相应的心生起是不等持地的，因此是小所缘相。了知大所缘相的是指'具有色界'，因为色界相应的心生起是极为等持地的，因此是大所缘相。了知无量所缘相的是指'具有空无边处和识无边处'，是指以'空无边、识无边'入定和生起的心，因为具有空和识无边的缘故，是无量所缘相。
了知微细所缘相的是指'具有无所有处'，是指以具有我见的心缘取'无所有'的微细相而生起的心，这就是了知微细所缘相。了知究竟所缘相的是指'具有非想非非想处'，是指从界、处和世间定的究竟而生起了知究竟所缘相的心。了知无相的是指'出世间和缘灭'，因为出世间心生起是一切相的对治，所以是了知无相。缘灭的心生起也是如此。
具苦的是指'地狱的'，因为地狱众生的心生起是不杂乐的缘故是具苦的。具杂受的是指'欲界所行的'，意思是具有乐、苦、舍杂受的心生起，因为欲界具有种种业报的缘故。具喜的是指'初禅和二禅的'，因为在初禅和二禅二者中有具有离生喜的心生起的缘故。

།བདེ་བ་དང་ལྡན་ པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བསམ་གཏན་གསུམ་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་ལས། སེམས་ལས་བྱུང་བ་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་ མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེའོ། །སྐྱོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཁྲོ་བ་ལ སོགས་པའོ།།དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་། བདེན་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་ པའི་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཙམ་ཉིད་དེ། དོན་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པར་རུང་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རུང་ཞེ་ ན།རྣམ་པར་རིག་པ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། དོན་མེད་པར་ཡང་གཉིས་ཉིད་དུ་སྣང་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ལྟ་བས་སོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པས་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། མཚན་མ་དང་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་མེད་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད།དེ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཇི་ལྟར་ན་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་བསླང་བ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཀྱི་བསླང་ བ་ལ་མཁས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་སེམས་འདི་ནི་འདི་ལས་བསླང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

关于具有安乐的，即是第三禅的意思是：在第三禅中，由于内心完全清净，所以从心所生起安乐。
关于具有非苦非乐的，即是从第四禅乃至无想无所有处为止的意思是：第四禅以上由于远离八种过患，所以生起具有舍心。八种过患是：寻、伺、入息、出息、乐、苦、喜、忧。
关于具有烦恼的，即是具有烦恼和随烦恼的意思是：烦恼是贪欲等，随烦恼是愤怒等。
关于具有善的，即是具有信心等的意思是：生起具有对三宝、四谛、业果等深信等的心，这是其含义。
关于具有无记的，即是不具有前二者的意思是：生起异熟所生、威仪所生、工巧所生和变化心，这是其含义。
如是解说了通达心生起后，若问如何通达心安住，则以下述等进入通达心安住：若能如实通达唯识真如，意思是菩萨通达诸行唯是识，即是通达心安住，通达心安住时，成就菩萨大威力，此为所说。
若问唯识真如是什么？即是一切识的唯识性，因为离开对境。
如果说梦等心的安住是唯识性是合理的，那么眼识等诸识和眼等有色诸识如何合理为唯识？
一切具相的识见都无对境而显现为二：眼识等以色等相及其识见，乃至身识见。意识则具一切识从眼等直至法的诸相，以及意识的识见，相和见是颠倒等烦恼根本之所依。
若非如此，则无对境就不会有执为对境的颠倒，若无此颠倒则不会有烦恼障和所知障的烦恼，若无此烦恼则会有无清净的过失，应当以理和教来了知唯识真如即是唯识性。
解说了心安住后，若问如何通达心提起，则以下述等显示心提起。菩萨通达心提起，即是如实了知应当从贪欲等烦恼相的束缚和萨迦耶见等烦恼习气的束缚中提起此心，由此成就菩萨大威力。

།སེམས་ཀྱི་བསླང་བ་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཇི་ལྟར་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་།འཕེལ་བའི་ཚེ་སྐྱེའོ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་བ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས། འཇུག་པའི་མཚན་མ་འཕེལ་བ་ན། འཕེལ་ལོ་ཞེས་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ ནོ།།སེམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་ནས། ཇི་ལྟར་ན་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་མཚན་མ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱིས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དེ་འགྲིབ་ཅིང་།འབྲི་བར་གྱུར་པ་ན་འགྲིབ་ཅིང་འབྲིའོ་ཞེས་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གགས་དང་སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སེམས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་རྣམ་པར་བཤད་ནས་ཇི་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་ཐབས་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་གནས་དྲུག་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ འགོག་གོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལ།བྱམས་པ་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞིང་དང་། སྐུ་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། གསུང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ཉིད་རིག་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞི་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་རིག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚེ། མིང་གི་ཚོགས་ དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཅན་དགུག་པ་རིག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་ པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར།མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རིག་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་འབྱུང་བའོ། །འབྲས་ བུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའོ།།ཡུལ་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། གནས་རིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ཚད་ ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།།ཡོ་བྱད་རིག་པ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡོ་བྱད་ཚད་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བའོ།

解说了心的发起之后，如何是善于增长呢？以此等文句显示心的增长。若是对治相和随眠的对治心，在生起和增长之时，了知'生起'和'增长'，即是善巧。这是说，作为随眠系缚的对治，以止观双运，当所缘相增长时，了知'增长'，即是善于增长。
解说了心的增长之后，如何是善于减退呢？以此等文句显示心的减退。若是与彼相违的方面所成的相和随眠所染污的心，在减退和衰减之时，了知'减退'和'衰减'，即是善于减退。所谓'与彼相违的方面所成'，即是具有昏沉、障碍和散乱的心的异名。
解说了心的减退之后，如何是善于方便呢？以此等文句显示心的方便。若修习解脱、胜处和遍处等，即是说菩萨修习解脱、胜处和遍处等，是清净心的方便。'慈氏，如是'等文句，是总结说菩萨如是善巧六处者，即是已成就、将成就、正在成就菩萨大力。
关于世尊所说'于无余涅槃界中灭尽一切诸受'等广说，慈氏，略说受有二种：所依随眠了知和彼果境界了知。其中所依随眠了知应知有四种：色处了知，即由色蕴转依故，了知刹土、身相、相好、无量音声及顶相不可见等。无色处了知，即四种非色蕴转依相，其中由受蕴转依故，了知安住无量广大无罪之乐；由想蕴转依时，了知于名身、句身、文身一切教法得自在；由行蕴转依故，了知变化、转变、摄众及摄白法；由识蕴转依故，了知大圆镜智、平等性智、妙观察智及成所作智。
其中已成就果即是现在所有，即是彼等色和无色处了知于当下生起。未成就果即是未来之因所有，即是彼等的未来果。境界了知亦应知有四种。何为四种？处所了知，即是如来所住处宫殿，圆满不共的色相、形状、大小等。资具了知，即是超越人天业力所现的无量种种资具。

།ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་དང་། གཞན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ མྱོང་བར་མཛད་པའོ།།ལྟོས་པ་རིག་པ་ནི། ཡུལ་རིག་པའི་རྒྱུ་གང་དག་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་རིག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ ཡུལ་རིག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་ཡོད་པའོ། །འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རིག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་གནས་རིག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉོན མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་དུ་གཟུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་འགགས་པ་དང་། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་དུ་གཟུང་བ་ཐུན་མོང་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ།སྒྲིབ་པ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན། དེ་ཡང་འགགས་པར་འགྱུར་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་གནས་དང་། ཡུལ་རིག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན། འཐོབ་པ་དེ་ཡང་འགོག་པར་མཛད་པ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་ལུས་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ན། ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་བར་དུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྔོན་ གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་འགྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ ལས།འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུའི་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

受用智即是圆满受用身和化身二者，令自己和他人受用大乘法。
观待智即是，不依赖于任何能知对境的因和缘。
所谓'彼亦'是指住智及其果报境智，即存在于如来有余涅槃界中。
所谓'未成就果'是指成为未来之因。
所谓'经历识触所生之受'是因为未断除染污和无染污的识。
所谓'其违品一切未完全灭'是指，因获得识触所生住智故，其违品即染污和无染污无明触所生之受，由自分别执取的不共受生起之种子已灭，又因获得识触所生彼果境智故，由他分别执取的共同受生起之种子所缘一切障碍未灭。
所谓'于无余涅槃界般涅槃时，彼亦将灭'是指，如来识触所生住智和境智现起时所获得的彼亦将灭，因为受和无受生起之种子阿赖耶身已完全穷尽。
所谓'是故'等即是以此作结。
若问：如来若于无余涅槃界般涅槃，如何成就利他事业直至轮回际？答：以往昔愿力，如来虽已涅槃，仍能成就有情利益，因如来游戏示现多种故。
《圣解深密经》圣弥勒品释，由阿阇黎耶谢心宝造毕。



